Zitting van 27 november 2025
OCMW
Sociale dienst
P.3. Dossiernaam: Beëindiging convenant LOI met Fedasil
Onderwerp: Beëindiging convenant LOI met Fedasil
Voorgeschiedenis
● 21 december 1999: Overeenkomst met het Ministerie van Maatschappelijke integratie inzake de opvang van een gezin, bestaande uit 4 asielzoekers. Deze datum wordt beschouwd als de start van het lokaal opvanginitiatief van OCMW Tremelo.
● 18 mei 2000: De raad voor maatschappelijk welzijn beslist het convenant met de Vlaamse Gemeenschap tot opvang van 9 asielzoekers via het lokaal opvanginitiatief Tremelo te bekrachtigen.
● 21 september 2000: De raad voor maatschappelijk welzijn beslist de uitbreiding van het convenant met de Vlaamse Gemeenschap tot opvang van een bijkomend gezin asielzoekers bestaande uit 4 personen in het lokaal opvanginitiatief Tremelo, ingevolge beslissing Vast Bureau d.d. 12.09.00 te bekrachtigen.
● 15 februari 2001: De raad voor maatschappelijk welzijn beslist om een uitbreiding van het convenant met de Vlaamse Gemeenschap tot opvang van 2 alleenstaande mannelijke asielzoekers in het lokaal opvanginitiatief Tremelo, aan te vragen.
● 17 januari 2002: De raad voor maatschappelijk welzijn beslist de uitbreiding van het convenant met de Vlaamse Gemeenschap tot opvang van 2 alleenstaande vrouwelijke asielzoekers in het lokaal opvanginitiatief Tremelo, aan te vragen.
● 22 augustus 2002: De raad voor maatschappelijk welzijn beslist een wijziging van het convenant met de Vlaamse Gemeenschap inzake de woning Betekomsestraat 10 Baal, in vervanging van de woning Van Espenstraat 1 A 3120 Tremelo, vanaf 01.01.2003 tot opvang van een gezin bestaande uit 5 personen, aan te vragen.
● 28 augustus 2018: De raad voor maatschappelijk welzijn bekrachtigt de beslissing van het BCSD van 05.06.2018 om het Lokaal Opvanginitiatief met 9 plaatsen te verminderen. Het lokaal opvanginitiatief heeft vanaf dan nog maar 8 plaatsen verdeelt als volgt: één woning voor vier alleenstaande mannen en één woning voor vier alleenstaande vrouwen.
● 9 september 2025: Het vast bureau neemt kennis van de beëindiging van de huur van de LOI-woning Monnikstraat 44 vanaf 1 april 2026.
● 30 september 2025: Het vast bureau beslist om het lokaal opvanginitiatief stop te zetten.
● 28 oktober 2025: Het vast bureau beslist om het lokaal opvanginitiatief gefaseerd stop te zetten.
Feiten en context
Het Lokaal Opvanginitiatief (LOI) van het OCMW Tremelo werd opgericht op 21 december 1999, als reactie op de sterke stijging van het aantal asielaanvragen in België. In dat jaar steeg het aantal aanvragen met 63% ten opzichte van 1998, mede als gevolg van het conflict in Kosovo. Door de overbelasting van de bestaande opvangstructuren werden lokale besturen aangespoord om zelf opvanginitiatieven te organiseren.
In de daaropvolgende jaren werd de oprichting van LOI’s door OCMW’s verder aangemoedigd en uiteindelijk wettelijk verankerd in de Opvangwet van 12 januari 2007 (artikel 64). Deze wet voorziet in een samenwerking tussen Fedasil en lokale besturen voor de organisatie van materiële opvang.
De LOI’s zijn echter onderhevig aan wisselende beleidskeuzes. Perioden van uitbreiding worden afgewisseld met fasen van afbouw. In 2018 werd beslist om het LOI in Tremelo af te bouwen van 17 naar acht opvangplaatsen, verdeeld over twee woningen: vier plaatsen voor alleenstaande vrouwen en vier plaatsen voor alleenstaande mannen. Deze beslissing volgde uit een federale beleidskeuze om het aantal lokale opvanginitiatieven te verminderen. In 2023 werd opnieuw ingezet op de versterking van LOI’s, met verbeterde financiering en de ambitie om het aantal opvangplaatsen te verhogen. Niettemin werd in het regeerakkoord van 2025 opgenomen dat LOI’s opnieuw zullen worden afgebouwd, waarmee een duidelijke beleidsverschuiving werd ingezet.
Momenteel geldt opvang in collectieve opvangcentra als uitgangspunt binnen het federale opvangbeleid. Individuele opvanginitiatieven, zoals LOI’s, vervullen een specifieke en aanvullende rol binnen dit kader. Het LOI van Tremelo biedt individuele opvang aan asielzoekers in drie specifieke situaties:
● Transitieopvang na een positieve beslissing (erkenning als vluchteling of subsidiaire bescherming);
● Opvang van personen met een hoge beschermingsgraad, op basis van screenings door Fedasil;
● Opvang van kwetsbare groepen, waaronder gezinnen, alleenstaanden met medische noden of andere bijzondere omstandigheden.
De huurovereenkomst van één van de twee woningen, waarin vier opvangplaatsen voor alleenstaande mannen zijn voorzien, werd recent opgezegd. De overeenkomst loopt af op 31 maart 2026. Vanaf dat moment beschikt het LOI nog slechts over één woning, met vier opvangplaatsen voor alleenstaande vrouwen.
Naar aanleiding hiervan besliste het vast bureau op 30 september om het LOI stop te zetten.
Juridische grond
● De Organieke wet van 08.07.1976 betreffende de openbare centra voor maatschappelijk welzijn, inzonderheid de artikelen 57 ter en 61.
● De wet van 2 april 1965 betreffende het ten laste nemen van de steun verleend door de OCMW's.
● De wet betreffende de opvang van asielzoekers en van bepaalde andere categorieën van vreemdelingen d.d. 12 januari 2007.
Argumentatie
Het LOI kampt met een structurele uitdaging, voornamelijk door de werking van de transitieopvang. Het nijpende tekort aan betaalbare huurwoningen in de regio maakt het voor veel bewoners onmogelijk om binnen de voorziene uitstroomtermijn van vier maanden duurzame huisvesting te vinden. Hierdoor moeten LOI-medewerkers zich vooral richten op het begeleiden van bewoners in hun zoektocht naar een woning, ten koste van bredere integratiebegeleiding zoals gezondheidszorg, opleiding en werk.
Hoewel kleinschalige opvang bedoeld is om integratie in de samenleving te bevorderen, komen deze voordelen in de praktijk nauwelijks tot uiting. Bewoners zouden ondersteuning moeten krijgen op het vlak van gezondheidszorg, onder andere via samenwerking met lokale huisartsen en tandartsen. In Tremelo ondervindt het OCMW echter grote moeilijkheden om medische zorgverleners te vinden, door de vele patiëntenstops.
De korte uitstroomtermijn leidt bovendien tot verlengde verblijven in het LOI, zonder verdere financiële tussenkomst van Fedasil. Zodra de termijn verstrijkt en een bewoner geen geschikte woning heeft gevonden, wordt de opvangplaats formeel geschorst en stopt de subsidiëring door Fedasil. De bewoner blijft echter in de LOI-woning en schakelt over op OCMW-dienstverlening, waaronder het leefloon. De tussenkomst van de POD Maatschappelijke Integratie dekt enkel een deel van het leefloon en niet de bijkomende kosten zoals huisvesting, begeleiding en personeelsinzet. Dit legt een aanzienlijke financiële druk op het OCMW. In 2024 draaide het LOI dan ook met verlies.
Het aantal dossiers binnen het LOI stijgt jaarlijks, mede door de beperkte doorstroomtijd:
● 2023: 12 dossiers
● 2024: 17 dossiers
● 2025: tot nu toe 12 dossiers
De meeste bewoners verblijven langer dan vier maanden, wat leidt tot een toename van geschorste plaatsen en een daling van werkingssubsidies.
Momenteel verblijven in onze LOI-woningen:
● 1 bewoner waarvoor een LOI-toelage wordt ontvangen
● 4 bewoners die een leefloon ontvangen
● 3 opvangplaatsen die tijdelijk geschorst zijn
Het voortzetten van het LOI in de huidige configuratie is niet evident. Het vinden van een geschikte huurwoning of het omvormen van een eigen woning tot LOI-woning, ter vervanging van de opgezegde woning, is bijzonder moeilijk, zeker in het kader van co-housing. Hoewel het huisvesten van gezinnen in plaats van alleenstaanden overwogen kan worden, blijft dit een uitdaging.
De regelgeving rond opvang is complex en vereist intensieve opvolging door het personeel, wat een aanzienlijke druk legt op de beschikbare middelen. Als wordt beslist om het LOI af te bouwen tot slechts vier opvangplaatsen, rijst de vraag of de aanzienlijke tijdsinvestering en complexe werking nog in verhouding staan tot de beperkte schaal. In dat licht is het gerechtvaardigd om te overwegen of een volledige stopzetting van de samenwerking met Fedasil niet een efficiëntere en duurzamere keuze zou zijn. Daarom heeft het Vast Bureau op 30 september 2025 beslist om het LOI volledig stop te zetten. Dit betekent concreet dat acht opvangplaatsen worden geschrapt: vier voor alleenstaande mannen en vier voor alleenstaande vrouwen.
Rekening houdend met opzegtermijnen en praktische overwegingen zoals het maximaal verblijf, mogelijke moeilijkheden bij vertrek en renovatiewerken, werd op het Vast Bureau van 28 oktober 2025 beslist om de stopzetting gefaseerd door te voeren:
● Monnikstraat 44 (4 alleenstaande mannen): opvang stopzetten vanaf 1 april 2026; effectieve beëindiging vermoedelijk op 1 juni 2026, omwille van de opzegtermijn van 6 maanden met Fedasil. Vrijgekomen plaatsen worden geschorst vanaf 1 december 2025.
● Schrieksebaan 86 (4 alleenstaande vrouwen): huurovereenkomst eindigt op 1 januari 2027; opzegtermijn met Fedasil kan gerespecteerd worden. Vrijgekomen plaatsen worden geschorst vanaf 1 september 2026.
Financiële weerslag
De financiële leefbaarheid van het lokaal opvanginitiatief (LOI) is de voorbije jaren sterk afgenomen. Een belangrijke oorzaak hiervan is de geleidelijke daling van de werkingssubsidies via Fedasil:
● in 2021 bedroeg de subsidie nog 100.749 euro,
● in 2022 steeg dit licht naar 101.518,55 euro,
● maar in 2023 daalde het bedrag tot 82.499 euro,
● en in 2024 verder tot 65.943 euro.
Aangezien de bezettingsvergoeding de afgelopen jaren licht is gestegen, is de daling van de werkingssubsidies voornamelijk te wijten aan het toenemende aantal geschorste plaatsen in 2023 en 2024.
Ondanks deze daling worden de werkingssubsidies nog steeds hoofdzakelijk ingezet voor de vergoeding van de loonkost van een medewerker die instaat voor de begeleiding van de bewoners en de administratieve opvolging van het LOI. Deze medewerker is statutair benoemd, wat betekent dat bij een stopzetting van het LOI de loonkost volledig ten laste van het OCMW komt te liggen. De medewerker zal dan moeten worden ingezet in een andere, misschien niet-gesubsidieerde functie binnen de organisatie.
BESLUIT
22 stemmen voor: Bert De Wit, Bertrand Eraly, Elynn Van Uffel, Nico Scheers, Diana Van Leemputten, Diane Willems, Jan Van Herck, Paul Dams, Nadia Van Beughem, Leo Van Win, Alain Verschaeren, Chris Lievens, Luc Goffin, Nele De Preter, Joris Heremans, Jolien Wittemans, Steven De Haes, Hannah Desaever, Conan Mattheus, Sonja Van Espen, Kimberley Leys en Mario Mergaerts
1 stem tegen: Christoph Torfs
Art. 1:
De raad voor maatschappelijk welzijn bekrachtigt de beslissing van het vast bureau van 28 oktober 2025 om de overeenkomst met Fedasil gefaseerd stop te zetten als volgt:
● 4 plaatsen voor alleenstaande mannen vanaf 1 april 2026
● 4 plaatsen voor alleenstaande vrouwen vanaf 1 januari 2027